
Denetimden geçen bir gıda güvenliği politikası örneği nasıl olmalı?
İyi bir gıda güvenliği politikası, işletmenin ürününe ve riskine özgü olur; yasal ve müşteri şartlarına uyum, iç ve dış iletişim, sürekli iyileştirme ve personel yetkinliği taahhütlerini içerir ve ölçülebilir hedeflere çerçeve sağlar. Tek sayfayı geçmeyen, sahada çalışanın da anlayabildiği bir metin, uzun ve süslü bir metinden daha güçlüdür.
Gıda güvenliği politikası örneği arayan çoğu işletme, internetten bulduğu bir metnin firma adını değiştirip panoya asar. İlk denetimde de aynı soruyla karşılaşır: “Bu taahhüdü sahada nerede görebilirim?” ISO 22000:2018 madde 5.2, politikanın varlığını değil, işletmenin bağlamına uygunluğunu ve hedeflere bağlanmasını ister. Bu yazıda kopya metnin neden çöktüğünü, zorunlu unsurları ve üç sektör için uyarlanabilir kısa örnekleri bulacaksınız.

ISO 22000 madde 5.2’ye göre politika; kuruluşun amacına ve bağlamına uygun olmalı, gıda güvenliği hedeflerine çerçeve sağlamalı, yasal ve karşılıklı mutabık kalınan müşteri şartlarına uyum, iç ve dış iletişim, sürekli iyileştirme ve gıda güvenliğiyle ilgili yetkinlik ihtiyacını karşılama taahhütlerini içermelidir.
Bu altı unsuru tek tek cümleye dökmek yeterli değildir; her birinin işletmede bir karşılığı olmalıdır:

Aşağıdaki örnekler doğrudan kopyalanmak için değil, uyarlanmak için verilmiştir. Her birinde ana tehlike, müşteri tipi ve hedefe bağlanan bir taahhüt bulunur; firmanız için bu üç değişkeni kendi verinizle değiştirdiğinizde metin denetimde savunulabilir hâle gelir.
Süt ve süt ürünleri üreticisi: “Çiğ süt kabulünden sevkiyata kadar ısıl işlem ve soğuk zinciri kritik noktalarımız olarak yönetir; mevzuat ve müşteri şartlarına uyar, tedarikçi ve müşterilerimizle şeffaf iletişim kurar, personelimizin yetkinliğini düzenli eğitimle geliştirir ve gıda güvenliği yönetim sistemimizi sürekli iyileştiririz.”
Toplu yemek / catering: “Günlük ürettiğimiz yemeklerde sıcaklık kontrolü, alerjen beyanı ve personel hijyenini önceliğimiz kabul eder; sözleşme şartlarına ve yasal düzenlemelere uyar, şikâyetleri 24 saat içinde değerlendirir ve ekibimizi gıda güvenliği konusunda yetkin kılarız.”
Kuruyemiş / kuru gıda paketleme: “Mikotoksin, yabancı madde ve alerjen çapraz bulaşmasını tedarikçi onayı ve hat ayrımıyla kontrol eder; yasal ve müşteri şartlarına uyar, paydaşlarımızla iletişimi açık tutar, sistemimizi ölçülebilir hedeflerle sürekli iyileştiririz.”
Her taahhüt cümlesinin altına bir ölçü yazın: “Mevzuata uyum” taahhüdü resmi denetimde sıfır majör bulgu, “yetkinlik” taahhüdü yıllık eğitim planının tamamlanma oranı, “iletişim” taahhüdü şikâyet cevaplama süresiyle izlenebilir. Bu eşleşme tablosu, politikanın yaşayan bir doküman olduğunun kanıtıdır.
Hedeflerin nasıl izleneceğini ISO 22000 performans ölçümü (madde 9.1) yazımızda, yıllık değerlendirmenin nerede yapılacağını ise ISO 22000 yönetimin gözden geçirmesi rehberinde ayrıntılı anlattık. Politika, YGG gündeminde her yıl “hâlâ uygun mu?” sorusuyla ele alınmalıdır.
Denetçi üç şeye bakar: metin işletmeye özgü mü, üst yönetim tarafından onaylanıp tarihlenmiş mi ve çalışanlar tarafından anlaşılıyor mu? Ayrıca politikanın dokümante bilgi olarak tutulduğunu, ilgili taraflara (ör. web sitesi, müşteri dosyası) erişilebilir olduğunu kontrol eder.
En sık yazılan bulgular şunlardır:
Kalite ve gıda güvenliği politikasını tek metinde birleştirmek mümkündür; ancak her iki standardın unsurları ayrı ayrı görülebilmelidir. Kalite tarafının yazımı için kalite politikası örnekleri yazımıza bakabilirsiniz.
FSSC 22000 ve GFSI tanınırlığı olan şemalarda üst yönetimden gıda güvenliği kültürüne bağlılık beklenir. Politikaya “her çalışan güvensiz bir durumu bildirmeye yetkilidir” gibi tek bir cümle eklemek, kültür hedeflerine ve anket sonuçlarına bağlanabilecek somut bir taahhüt oluşturur.
Kültürün nasıl ölçüleceğini gıda güvenliği kültürü nasıl ölçülür yazısında anlattık. Politikanızı, hedeflerinizi ve tüm sistemi denetime hazır hâle getirmek için ISO 22000 ve HACCP gıda güvenliği belgesi sürecimizde politikayı ilk haftada sahaya uygun şekilde birlikte yazıyoruz.
Politikayı yazdıktan sonraki adım, her taahhüdü ölçülebilir bir hedefe çevirmektir; hazır şablonlar için gıda güvenliği hedefleri örnekleri yazımıza bakın.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
ISO 22000, FSSC 22000 gibi gıda güvenliği yönetim sistemi standartlarında zorunludur. Yasal mevzuat ayrı bir politika metni istemese de belgelendirme denetiminde politikanın dokümante, onaylı ve iletilmiş olması aranır.
Genellikle yarım ile bir sayfa yeterlidir. Uzunluk değil, işletmeye özgü tehlikeleri ve ölçülebilir hedeflere bağlanan taahhütleri içermesi önemlidir.
Evet, entegre bir politika yazılabilir. Ancak ISO 9001 ve ISO 22000’in istediği taahhütlerin her biri metinde ayrı ayrı görülebilmeli, gıda güvenliği unsurları kaybolmamalıdır.
Belirli bir süre şartı yoktur; en az yılda bir yönetimin gözden geçirmesinde uygunluğu değerlendirilmeli, ürün, proses veya mevzuat değiştiğinde revize edilmelidir.
Üst yönetim onaylar. Onay tarihi ve revizyon numarası dokümanda bulunmalı, panodaki sürüm ile doküman sistemindeki sürüm aynı olmalıdır.