
Bir ISO belgesinin gerçek ve geçerli olduğunu nasıl anlarım?
Belgede yazan belgelendirme kuruluşunun resmi sitesinde belge numarasını sorgulayın, ardından kuruluşun TÜRKAK ya da IAF üyesi bir kurumca o standart için akredite olduğunu kontrol edin. IAF CertSearch’te kaydı arayın. Firma unvanı, adres, kapsam ve tarihlerin belgeyle birebir eşleşmesi gerekir.
ISO belgesi sorgulama genellikle bir tedarikçi teklifinin ya da ihale dosyasının ekinde gelen sertifikayı doğrulamak için yapılır. Sorun şu ki “sorgulama sitesinde çıktı” demek tek başına bir şey kanıtlamaz: akreditasyonu olmayan bir kuruluşun kendi sitesinde kendi verdiği belgeyi göstermesi çok kolaydır. Gerçek doğrulama, belgeyi, onu veren kuruluşu ve o kuruluşun yetkisini ayrı ayrı kontrol etmekten geçer.

ISO belgesi sorgulama üç katmanda yapılır: belgeyi veren kuruluşun sitesinde belge numarası sorgusu, kuruluşun akreditasyonunun TÜRKAK veya ilgili ulusal akreditasyon kurumunun sitesinden kontrolü ve IAF CertSearch veri tabanında kayıt araması. Üçünden geçen belge güvenilirdir; yalnızca birincisinden geçen belge şüphelidir.

ISO belgeyi kendisi vermez; standardı yayımlar. Belgeyi bağımsız belgelendirme kuruluşları verir ve bu kuruluşların yetkinliğini akreditasyon kurumları denetler. Akreditasyonu olmayan bir kuruluşun belgesi yasal olarak sahte sayılmasa da hiçbir bağımsız denetimden geçmemiştir ve ihale ya da ihracatta çoğu zaman kabul edilmez.
Türkiye’de akreditasyonu TÜRKAK verir. Yabancı bir kuruluşun belgesi de geçerli olabilir; önemli olan, akreditasyonu veren kurumun IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına (MLA) imza atmış olmasıdır. Belgede yalnızca “IAF” logosu olup ulusal akreditasyon kurumunun adı ve numarası yoksa bu bir uyarı işaretidir.
Hayır. ISO yönetim sistemi belgeleri özel belgelendirme kuruluşlarınca verildiği için e-Devlet üzerinde sorgulanamaz. TSE’nin verdiği belgeler TSE’nin kendi çevrimiçi sorgulama sayfasından kontrol edilir. Diğer tüm kuruluşların belgeleri için kuruluşun sitesi, akreditasyon kurumu ve IAF CertSearch kullanılır.
Geçerlilik süresinin üç yılı aşması, geçerliliğini yitirmiş bir standart sürümünün yazılması, kapsamın “tüm faaliyetler” gibi belirsiz olması, adresin firmanın gerçek adresiyle uyuşmaması ve akreditasyon numarasının bulunmaması en güçlü uyarı işaretleridir. Birini görmek belgeyi sahte yapmaz ama kuruluşa yazılı teyit sormayı gerektirir.
Belgeler üç yıl geçerlidir ancak bu süre yıllık gözetim denetimlerine bağlıdır. Gözetim yapılmayan belge askıya alınır; bu nedenle sorgu tarihinin güncel olması önemlidir. Süreç ayrıntıları için ISO belgesi gözetim ve yenileme denetimi yazımıza bakabilirsiniz.
Sorgu sonucu, tedarikçi onay kaydının bir parçası olmalıdır. Belgenin kopyası, sorgu ekran görüntüsü, sorgu tarihi ve bir sonraki kontrol tarihi aynı dosyada tutulur. Denetçi, onaylı tedarikçi listesindeki belgeli firmaların belgesinin halen geçerli olduğunu nasıl izlediğinizi sorar.
Pratik kural: belgeli tedarikçilerin sorgusunu yılda bir, gözetim tarihinden sonra yenileyin. Bu kontrolü ISO 9001 tedarikçi değerlendirmesi prosedürünüze bağlamak, ayrı bir takip listesi tutmaktan daha sağlamdır. Kendi firmanız için belge almayı düşünüyorsanız önce ISO 9001 belgesi zorunlu mu sorusunu netleştirin, ardından akredite bir kuruluşla ISO 9001 belgesi sürecini planlayın.
Sorguda “askıda” veya “süresi dolmuş” ibaresi görüyorsanız sebebi çoğunlukla kaçırılan gözetim denetimidir. Döngünün nasıl işlediğini HACCP belgesi geçerlilik süresi yazımızda anlattık.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Belgeyi veren belgelendirme kuruluşunun resmi sitesinden belge numarasıyla sorgulanır. Ardından kuruluşun akreditasyonu TÜRKAK veya ilgili ulusal kurumdan, kaydın kendisi IAF CertSearch’ten kontrol edilir.
Her zaman değil. Bazı kuruluşlar verilerini veri tabanına geç ya da eksik yükler. Kayıt yoksa belgeyi veren kuruluştan yazılı teyit isteyin ve akreditasyonunu ayrıca kontrol edin.
Belgeler üç yıl geçerlidir; bu süre içinde her yıl gözetim denetimi yapılır. Gözetim denetimi yapılmazsa belge askıya alınır, üç yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi gerekir.
Yasal olarak yasak değildir, ancak bağımsız bir akreditasyon denetiminden geçmediği için kamu ihalelerinde, ihracatta ve büyük alıcıların tedarikçi değerlendirmesinde çoğu zaman kabul edilmez.
Askı süresince belge geçerli sayılmaz ve firma belgeyi tanıtımda kullanamaz. Uygunsuzluk kapatılırsa askı kaldırılır; belirlenen sürede kapatılmazsa belge geri çekilir.