
HACCP belgesinin geçerlilik süresi ne kadar?
Akredite kuruluşların verdiği HACCP ve ISO 22000 belgeleri genellikle 3 yıl geçerlidir. Ama bu üç yıl kendiliğinden işlemez: ilk gözetim denetimi belge kararından en geç 12 ay sonra, ikincisi bir yıl sonra yapılır. Gözetimi kaçıran işletmenin belgesi süresi dolmadan askıya alınabilir.
“Belgemiz 2027’ye kadar geçerli, rahatız” cümlesini sahada sık duyarız. Oysa HACCP belgesi geçerlilik süresi, sertifikanın üzerindeki bitiş tarihinden ibaret değildir. Belge üç yıllık bir döngünün parçasıdır ve bu döngünün her yılında yapılması gereken bir denetim vardır. Bu yazıda döngünün nasıl işlediğini, hangi tarihin sizi gerçekten bağladığını ve belgenin hangi durumda süresinden önce geçersiz hâle gelebileceğini, belgelendirme denetimlerinde gördüklerimizle anlatıyoruz.

Akredite belgelendirme kuruluşlarının uyguladığı ISO/IEC 17021-1 kuralları gereği belgelendirme döngüsü 3 yıldır. HACCP belgesi ISO 22000 kapsamında ya da belgelendirme kuruluşunun kendi HACCP şeması altında verilir; çoğu kuruluş da aynı 3 yıllık döngüyü kullanır. Bazı kuruluşlar 1 yıllık HACCP sertifikası düzenler; sözleşmenizdeki süreyi kontrol edin.
Üç yıllık döngü şöyle işler:

Gözetim denetimi zamanında yapılmazsa belgelendirme kuruluşu belgeyi askıya alır. Askı süresince belge geçerli sayılmaz ve işletme “belgeli” ifadesini kullanamaz. Eksik denetim kuruluşun belirlediği süre içinde yapılırsa askı kalkar; yapılmazsa belge geri çekilir ve süreç sıfırdan başlar.
Askı süresi ve şartları belgelendirme kuruluşunun prosedürüne göre değişir; uygulamada çoğunlukla birkaç ayla sınırlıdır. Kesin süreyi sözleşmenizden ve belgelendirme kuruluşunuzla teyit edin. Askının pratik bedeli çoğu zaman belgeden büyüktür: zincir market, ihracat alıcısı veya kamu ihalesi belge sorgusu yaptığında askıdaki belge “geçersiz” görünür. Alıcılarınızın bunu nasıl kontrol ettiğini ISO belgesi sorgulama yazımızda anlattık.
Askıya en çok şu üç durum yol açar:
Yeniden belgelendirme denetimi, belge bitmeden önce yapılmalı ve belgelendirme kararı da bitiş tarihinden önce verilmelidir. Karar süreci denetimden sonra birkaç hafta sürebildiği için yenileme denetimini bitiş tarihinden en az 2-3 ay önce planlamak güvenli bir kuraldır.
Belge süresi dolduktan sonra yenileme yapılırsa ISO/IEC 17021-1, belirli koşullarla kısa bir süre içinde belgenin geri kazanılmasına izin verir; bu süre geçerse en az bir Aşama 2 denetimi gerekir. Ancak arada kalan dönemde belgesiz sayılırsınız ve yeni belgenin tarihleri kesintiyi gösterir. Kendi kuruluşunuzun bu konudaki kuralını yenileme sözleşmesinden önce sorun.
Hayır, ikisinde de belge 3 yıl geçerlidir ve her yıl denetim yapılır. FSSC 22000’de fark, üç yıllık döngü içinde en az bir denetimin habersiz yapılmasıdır. Yani FSSC belgeli bir işletme, döngünün herhangi bir yılında denetçiyi önceden haber almadan kapısında görebilir.
FSSC 22000 Versiyon 7’ye geçiş de bu döngünün içinde, mevcut denetimlerinizden biriyle yapılır. Tarihler ve hazırlık için FSSC 22000 Versiyon 7 geçiş takvimi yazımıza bakabilirsiniz. Belgeli bir gıda güvenliği sistemi kurmak veya mevcut belgenizi yeni bir kuruluşa taşımak istiyorsanız ISO 22000 ve HACCP belgesi sayfamızda süreci adım adım bulabilirsiniz. HACCP belgesi almak için izlenecek adımları ise ayrı bir sayfada topladık.
Tarım ve Orman Bakanlığı denetiminde aranan şey HACCP belgesi değil, işletmenin HACCP ilkelerine dayalı sistemi fiilen uygulamasıdır. Süresi dolmuş bir belge tek başına ceza sebebi olmaz; ama sistemin yürümediğini gösteren eksik kayıtlar olur. Belgenin bitmesi çoğu zaman sistemin de durduğunun işaretidir.
Müfettişin neye baktığını Bakanlık HACCP belgesi istemez, sistem ister ve HACCP denetiminde ne gösterilir yazılarımızda ayrıntılı ele aldık.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Belge her yıl yeniden düzenlenmez; ancak her yıl gözetim denetimi yapılır. Gözetim denetimi başarılı geçtiği sürece belge 3 yıllık süresi boyunca geçerli kalır. Bazı kuruluşların verdiği 1 yıllık HACCP sertifikaları ise her yıl yenilenir.
Kısa bir erteleme belgelendirme kuruluşunun onayıyla mümkün olabilir; ancak ilk gözetim belgelendirme kararından itibaren 12 ayı aşmamalıdır. Gerekçesiz erteleme belgenin askıya alınmasına yol açar. Erteleme talebini yazılı yapın ve kuruluşla teyit edin.
Belgelendirme kuruluşları süresi dolan belgeyi belirli koşullarla kısa bir süre içinde geri kazandırabilir. Bu süre geçtiyse en az bir Aşama 2 denetimi gerekir. Aradaki dönemde belgesiz sayılırsınız.
Hayır. Akredite belgeler, transfer kurallarına göre yeni kuruluşa taşınabilir ve mevcut döngü genellikle korunur. Transferden önce belgenizin askıda olmaması ve açık majör uygunsuzluk bulunmaması gerekir.
Belgeyi veren kuruluşun web sitesindeki sorgu ekranı ve akreditasyon kurumunun (TÜRKAK veya IAF üyesi kurum) kayıtları geçerliliği gösterir. Müşterileriniz genellikle bu sorguyu tedarikçi değerlendirmesinde yapar.