
Gıdada lot numarası nasıl verilir, kim karar verir?
Lot numarasını gıdanın üreticisi verir ve her partiyi kendisi tanımlar. Numara harf, rakam veya sembol olabilir; etiketteki diğer bilgilerden net ayrılmıyorsa başına “L” ya da “P” konur. Kolay görülür, okunur ve silinmez olmalıdır. 2026/11 sayılı Tebliğ’e uymayan gıdalar 31 Aralık 2026’dan sonra piyasada bulundurulamaz.
Lot numarası nasıl verilir sorusu, yıllarca “makine ne basıyorsa o” diye geçiştirildi. Mart 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıdaların Ait Olduğu Partiyi Tanımlayan İşaretler veya Numaralar Hakkında Tebliğ (No: 2026/11) bu rahatlığı bitirdi: eski 2012/7 sayılı Tebliğ yürürlükten kalktı, uyum için son tarih 31 Aralık 2026. Bu yazıda lot kodunu denetimde savunulabilir hale getirmenin sahadaki yolunu anlatıyoruz.

Tebliğ belirli bir format dayatmaz; “parti” tanımına uyan bir kod ister. Parti, aynı koşullarda, aynı hammadde ve yöntemle, belirli bir sürede üretilen, ambalajı ve türü aynı satış birimleridir. Yani kodunuz, aynı riski taşıyan ürünleri bir arada, farklı riski taşıyanları ayrı tutmalıdır.
Pratikte en çok kullanılan yapı şudur: hat/tesis kodu + üretim günü (yıl-gün) + vardiya veya şarj no. Örneğin L-H2-26291-B: 2. hat, 2026’nın 291. günü, B vardiyası. Kod etiketin üzerine ya da ambalaja yapıştırılan etikete basılır; ambalajsız satılan gıdada kap üzerinde veya ticari belgede yer alır.

Geçebilir, ama şartlıdır. Üretim tarihi, son tüketim tarihi veya tavsiye edilen tüketim tarihi en az gün ve ay olarak, bu sırayla ve kodlanmadan yazılmışsa parti numarası olarak kullanılabilir. Bu durumda etikette “Parti/lot numarası, üretim tarihi/son tüketim tarihi/tavsiye edilen tüketim tarihidir.” ifadesi yer almalıdır.
Burada sık düşülen tuzak şudur: aynı gün iki vardiyada, iki farklı hammadde partisiyle üretim yapıyorsanız, tarih tek başına partiyi ayırmaz. Bir geri çağırmada o günün tüm üretimini toplamak zorunda kalırsınız. Tarihi lot olarak kullanmak, günde tek parti üreten küçük işletmeler için mantıklıdır.
Tebliğ dört istisna sayar: geçici depoya, hazırlama veya paketleme tesisine ya da üretici birliğine gönderilen veya hemen işlenmek üzere toplanan tarım ürünleri; nihai tüketiciye satış noktasında ambalajsız, alıcı isteğiyle paketlenen veya doğrudan satış için önceden ambalajlanan gıdalar; en geniş yüzeyi 10 cm²’den küçük ambalajlar; ve toplu ambalajında lot bulunan porsiyonluk dondurma.
İstisnalar dar yorumlanır. Örneğin kendi imalathanesinde üretip başka marketlere sevk eden bir fırın “satış noktasında paketledim” diyemez; sevk ettiği her ürün lot taşımalıdır.
Lot kodu, izlenebilirlik zincirinin ortasındaki düğümdür: geriye doğru hammadde partilerine, ileriye doğru müşterilere bağlanır. Kod ne kadar dar tanımlanırsa geri çağırma o kadar küçük olur. Geniş lot, düşük kayıt yükü ama büyük geri çağırma riski demektir.
Bu bağlantıyı yılda en az bir kez sahte geri çağırmayla test etmek gerekir; nasıl yapıldığını izlenebilirlik sistemi testi yazımızda adım adım anlattık. Test sırasında bulunan boşluk genellikle geri çağırma prosedürünün de güncellenmesini gerektirir. Etiketin geri kalanını kontrol ederken gıda etiketi doğrulama listemizi lot satırıyla birlikte kullanabilirsiniz.
Elinizdeki ambalaj ve etiket stokunu Tebliğ’e göre kontrol edin. Uygun olmayan ürünler 31 Aralık 2026’dan sonra piyasada bulundurulamaz; bu kural ithal gıdaların etiketleri için de geçerlidir. Raf ömrü uzun ürünlerde bugün basılan etiketin 2027’de rafta olacağını unutmayın.
Lot sistemini sıfırdan kurmak ya da mevcut düzeni denetime hazırlamak istiyorsanız, ISO 22000 ve HACCP gıda güvenliği belgesi danışmanlığımız kapsamında izlenebilirlik kurgusunu sizinle birlikte kuruyoruz.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Evet. 2026/11 sayılı Tebliğ ikisini aynı anlamda kullanır: piyasaya arz edilen gıdanın ait olduğu partiyi tanımlayan işaret, harf, rakam veya sembol kombinasyonu.
Kod etiketteki diğer bilgilerden açıkça ayrılabiliyorsa zorunlu değildir. Karışma ihtimali varsa “L” veya “P” harfi konmalıdır. Uygulamada her durumda kullanmak en güvenli yoldur.
Tebliğ belirli bir yer şart koşmaz. Önceden ambalajlanmış gıdada ambalajın veya ona yapıştırılmış etiketin üzerinde, kolay görülür, okunur ve silinmez biçimde olmalıdır.
Tebliğ’e aykırılıkta 5996 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır. Ceza tutarları her yıl güncellendiği için güncel tutarı il müdürlüğünüzle teyit edin.
Tebliğ partiyi belirleme ve işaretleme sorumluluğunu gıdanın üreticisine verir. Fason üretimde kodun kim tarafından, hangi mantıkla verileceği sözleşmede yazılı olmalı ve iki tarafın kayıtları aynı kodla eşleşmelidir.